Huisarts en wetenschap nr 10 september 2001 pag. 450-452
Vitamine-D deficiëntieMensen die weinig aan zonlicht zijn blootgesteld zoals bedlegerigen en gesluierde vrouwen vertonen vaak vitamine-D-deficiëntie, maar hoe komt het zover en wat zijn de gevolgen?
Vitamine D bestaat onder 4 vormen:
• vitamine D2 (ergocalciferol): in bepaalde voedingsmiddelen zoals paddestoelen
• vitamine D3 (cholecalciferol):
- in voedingsmiddelen van dierlijke oorsprong
- op wettelijk voorschrift toegevoegd aan margarine
- productie door de huid o.i.v. U.V.-licht
• 25-hydroxyvitamine D (calcidiol): metaboliet geproduceerd door de lever en een geschikte maat voor de vitamine-D-status
• 1,25-dihydroxyvitamine D (calcitriol): metaboliet gevormd door de nieren, is de fysiologisch actieve stof
Bronnen van vitamine D:
• belangrijkste bron: zonlicht: dagelijks 15 minuten buitenshuis verblijven met onbedekte handen en gezicht levert gemiddeld per jaar 100-200 IE vitamine D per dag
• belangrijkste bronnen in de voeding zijn margarine en vette vis, zoals heilbot, zalm, makreel en haring
• eieren en avocado zijn in mindere mate een bron
• zuivelproducten bevatten relatief weinig vitamine D, wat veel mensen niet denken
Risicofactoren voor deficiëntie:
• dieet deficiënt aan vitamine D en calcium
• onvoldoende resorptie van vitamine D o.a. bij coeliakie en M. Crohn
• weinig blootstelling aan zonlicht
• een gepigmenteerde huid
• recent bleek dat bij adipeuze mensen de opname van vitamine D bij blootstelling aan zonlicht veel lager was (57% t.o.v. mensen met een normaal gewicht)
Symptomatologie en gevolgen van deficiëntie:
• kan leiden tot myopathie en osteomalacie: bij klachten zoals (moeilijk te verklaren) moeheid, spierpijn en botpijn moet men er aan denken. Het is best om op dat ogenblik blootstelling aan zonlicht in de anamnese te betrekken. Ook bestaat er een verhoogd risico op fracturen.
• vermoedelijk speelt deficiëntie ook een rol bij ontstaan van DM type I en II, hyper tensie, hartinfarct en bepaalde kankers zoals colon- en prostaatcarcinoom
• ook kunnen bij matige tekorten biochemische en histologische afwijkingen bestaan
• een myopathie kan bestaan voor er biochemische tekenen van osteomalacie zijn
• de vitamine-D-status verschilt per seizoen, land en breedtegraad
• er zijn steeds meer aanwijzingen dat de deficiëntie veel voorkomt bij ouderen en zieken.
Diagnose: men bepaalt het serumcalcidiol. Ter ondersteuning kunnen ook PTH (parathyroïdhormoon), calcium, fosfaat en alkalische fosfatase worden bepaald. De laatste 3 zijn markers voor osteomalacie.
Therapie: bij vastgesteld vitamine-D-tekort wordt (door het Farmacotherapeutisch Kompas) oraal vitamine D3 in de vorm van druppels of tabletten voorgesteld in de dosering van 1000 - 2000 IE per dag. Misschien is deze dosering te laag. Wat intoxicatie door vitamine D betreft zijn er publicaties die spreken over een inname van 40.000 IE of meer per dag.
Preventie: mits adequate blootstelling aan zonlicht hoeft geen vitamine D in het dieet. Indien toch dieet aangewezen, raadt men 200 IE per dag aan voor volwassenen. Van 51 tot 70 jaar raadt men in Nederland 500 IE aan (in de VS 400 IE) en boven het zeventigste jaar adviseert men in de ganse westerse wereld 600 IE per dag. Gezien de hoge prevalentie van vitamine-D-tekort bij ouderen en het gunstig effect op het voorkomen van osteoporose zou dit wellicht 800-1000 IE per dag moeten zijn.
Conclusie: migrantenvrouwen met een donkere huidskleur die weinig buiten komen en hoofddoekjes dragen zijn evident kandidaten voor vitamine-D-deficiëntie, maar ook bedlegerigen en ouderlingen staan op de eerste rij. Eigenlijk zijn hogere doseringen tot 10.000 IE vitamine D per dag voor deze mensen veilig en zonder bijwerkingen.
Huisarts en Wetenschap nr 10 september 2001 pag. 450-452
.....................................................................
Wellicht kan bovenstaande info. van Huisarts en Wetenschap uit
2001 bijdragen, aangevuld met een uitgebreid overzicht aangepaste Vit.D ref. waarden vanaf
2006, in een adequate behandeling van uw Vit.D tekort anno
2009Met name de (aandacht) punten Diagnose en Therapie zijn voor u van belang.
Diagnose; men bepaalt het serumcalcidiol of te wel Vit.D3 (25 - OH) waarde. Ter ondersteuning kunnen ook PTH (parathyroïdhormoon = bijschildklierhormoon) calcium, fosfaat en alkalische fosfatase worden bepaald.
Therapie: bij vastgesteld vitamine-D-tekort wordt door het Farmacotherapeutisch kompas oraal vitamine D3 in de vorm van druppels of tabletten voorgesteld in de dosering van 1000 – 2000 IE per dag (staat gelijk aan 25 – 50 mcg)
Wijs uw arts op de richtlijnen die zijn omschreven in het
Farmacotherapeutisch kompas Uw arts kan u het geregistreerd geneesmiddel Vit.D
Devaron voorschrijven, let op de dosis inname per dag als zijnde
therapie voor het behandelen van een Vit.D deficiëntie.
Met name de dosering vermeldt in - Conclusie - is opvallend te noemen als zijnde veilig en zonder bijwerkingen.
Noot: H&W is het wetenschappelijke tijdschrift op het gebied van de huisartsgeneeskunde.
Het tijdschrift heeft als doel wetenschappelijke informatie vast te leggen en over te
dragen, en reflectie op en discussie over ontwikkelingen binnen de
huisartsgeneeskunde te stimuleren. H&W besteedt ook aandacht aan andere dan
wetenschappelijk facetten van de beroepsuitoefening en de opleiding tot huisarts.
http://www.henw.org/BSL/content/edition/0018-7070/redactiestatuut.pdf..............................................................
Aanwijzingen voor het maken van een keuze
Farmacotherapeutisch kompasVitamine D-groep Behandelingscriteria
Enkelvoudige vitamine D-preparaten zijn beschikbaar als a-calcidol, calcifediol, calcitriol, colecalciferol, dihydrotachysterol en ergocalciferol. De orale vitamine D-(colecalciferol-)preparaten zijn als druppels verkrijgbaar en als tabletten. De injectiepreparaten komen in aanmerking bij brakende zuigelingen met rachitis en bij ernstige, aangetoonde resorptiestoornissen van vitamine D (bv. bepaalde vormen van steatorroe). Bij jonge rachitispatiënten verdienen de vitamine D-druppels de voorkeur. Bij hypoparathyroïdie wordt de 1-a-hydroxylering van vitamine D onvoldoende gestimuleerd door de afwezigheid van parathormoon, zodat de voorkeur uitgaat naar calcitriol, a-calcidol of dihydrotachysterol (sneller en sterker werkzaam en bij calcitriol en a-calcidol tevens een kortere halfwaardetijd van de activiteit). Bij renale osteodystrofie (en renale rachitis) zijn ergocalciferol en colecalciferol niet effectief, omdat 1-a-hydroxylering in de nier tot het werkzame calcitriol niet meer kan plaatsvinden. Calcitrioltoediening kan hier als causale therapie worden beschouwd. Ook komt a-calcidol in aanmerking; deze stof is op de 1-a-plaats gehydroxyleerd en wordt door de lever zonder problemen omgezet in het werkzame calcitriol. Ook dihydrotachysterol kan worden gebruikt. Voor de behandeling van secundaire osteomalacie ten gevolge van een sterk verminderde werkzaamheid van het enzym 25-hydroxylase bij ernstige leverfunctiestoornissen, komt calcitriol in aanmerking.
Overigens vereist instelling op deze preparaten nauwgezette controle van het
serumcalcium - en –
fosfaatgehalte en bij niet-gedialyseerde patiënten ook van de nierfunctie.
.............................................................
Voor patiënten met een Vit.D tekort is het belangrijk dat u op de hoogte bent van de (aangepaste) ref. bloedwaarden (vanaf 2006) die, zowel nationaal als internationaal, de ronde doen. In het (h)erkennen van een eventueel aanwezig Vit.D tekort.
Overzicht Vit.D ref. waarden
Ref. waarden Vit.D3 (25 – OH) Nationaal Maastricht Universitair Medisch Centrum Referentiewaarde: 23 - 113 nmol/l;
Streefwaarde > 90 nmol/l.
.......................................................
Maasstad Ziekenhuis locatie Clara Rotterdam Referentiewaarde:
60 - 100 nmol/L
Gewenst 25 - 60 nmol/L Borderline (seizoensafhankelijk)
onder 25 nmol/L Deficient
.........................................................
UMC Groningen vervolgens klik op
Bepalingen, daarna op de letter
V en
scroll naar Vitamine D - 25-hydroxy-calciferol (25-OH-vitamine D) klik
bloed aan.
Referentie waarden
Deficiënt...........................25 nmol/l
Insufficient.....................25 – 50 nmolL
Hypovitaminose D...........50 – 80 nmol/L
Sufficient...........................> 80 nmol/L
Grote kans op toxiciteit.......> 250 nmol/L
............................................................
Medisch spectrum Twente Vitamine DMet ingang van 15 februari a.s. zal 25-OH vitamine D (calcidiol) dagelijks worden bepaald m.b.v. een enzym immunoassay methode.
De uitslagen zijn ongewijzigd., echter: de referentiewaarden zijn bijgesteld [1]:
Deficiëntie.........................0 – 12,5 nmol/L
Onvoldoende....................12,5 – 50 nmol/l
hypovitaminose D.............50 – 100 nmol/l
voldoende......................... 100 – 250 nmol/l
toxisch............................. >250 nmol/l
Er is dus duidelijk geen sprake van ‘harde’ beslissingsgrenzen voor afwijkende waarden!
1 Zittermann A. Vitamin D preventive medicine: are we ignoring the evidence? Br J Nutr 2003;89:552-72
............................................................
Maxima medisch centrum ziekenhuis Eindhoven en Veldhoven mededeling nummer 51a
datum: 31 augustus 2006
betreft:
Referentie-interval vitamine D Het door ons momenteel opgegeven referentie-interval voor 25-OH vitamine D (17,7 - 113,3 nmol/L) is gebaseerd op het 95% betrouwbaarheidsinterval van de normale bevolking. Steeds vaker wordt gemeld, dat een 25-OH vitamine D waarde van >50nmol/l noodzakelijk is voor het handhaven van een gezond botmetabolisme1. Dit betekent dat bij gebruik van het huidige referentie-interval pathologie gemist kan worden. Daarom zal met ingang van 1 september 25-OH vitamine D gerapporteerd gaan worden met als streefwaarde 50 nmol/l.
Wij adviseren u om uit te gaan van de volgende richtlijnen voor het classificeren van de 25-OH
vitamine D status2:
deficiëntie.................. 0 - 12,5 nmol/l
onvoldoende............. 12,5 - 50 nmol/l
hypovitaminose D.... 50 - 100 nmol/l
voldoende...............100 - 250 nmol/l
toxisch..................... >250 nmol/l
1. Need AG. Bone resorption markers in vitamin D insufficiency. Clin Chim.Acta 2006;368:48-52.
2 Zittermann A. Vitamin D in preventive medicine: are we ignoring the evidence? Br J Nutr
2003;89:552-72
.......................................................
Ref. waarden Vit.D (25 - OH) Internationaal Hygiene – Institut des Ruhrgebiets Vitamin D-Mangel......................(Vit.D deficiënt)..............10 ngl/ml…..........(25 nmol/l)
Unzureichende Versorgung........(Onvoldoende)..............10 – 30 ng/ml.... (25 – 75 nmol/l)
Ausreichende Versorgung............(
Voldoende)............30 – 100 ng/ml.......(75 - 250 nmol/l)
Toxizitä......................................(Toxisch)......................>100 ng/ml.........(250 nmol/l)
Kinder anzustreben...............(
Streefwaarde Kinderen)....>25ng/ml..........(
> 62 nmol/l)
............................................................
UniversitätsSpital Zurich Inhaltsverzeichnis Klinische chemie 7
Vitamin D - die meisten Erwachsenen „do not get enough“Vitamine D – de meeste Volwassenen “krijgen niet genoeg”
Athanasios Vergopoulos, Arnold von Eckardstein, Institut für Klinische Chemie, UniversitätsSpital Zürich
Wir haben uns an die internationalen Empfehlungen angelehnt und die 25(OH)-Vitamin D-cut-offs im Institut für klinische Chemie wie folgt angepasst:
Neue 25-Hydroxy-Vitamin D-cut-offs im IKC: 25-Hydroxy-Vitamin D > 20 µg/l *Nieuwe Vit.D3 (25 – OH) afkap waarde in IKC: Vit.D3 (25 – OH) >20 µg/l * ( 50 nmol/l )
*empfohlene Mindestkonzentration 20 µg/l ( 50 nmol/l )
therapeutischer Zielwert 30-56 µg/l ( 75-140 nmol/l )
Aanbeveling Minimumconcentratie 20 µg/l ( 50 nmol/l )
Streefwaarde
voldoende 30-56 µg/l (
75-140 nmol/l )
Analyse Klinische Chemie UZLLaat u niet (mis)leiden wanneer uw arts u onverhoopt verwijst naar een lokale drogist voor behandeling van uw Vit.D tekort. Deze ontwikkeling is
ongewenst en
onverantwoord. Vit.D zijn geen smarties, het is namelijk een pro-hormoon. Gebruik van Vit.D dient periodiek door uw arts te worden gecontroleerd, hierin is
geen ruimte voor eigen experiment aanwezig.
Diesel
Dilber MC Theme by HarzeM